Lojistik sektörü, küresel ekonominin can damarı olmasının yanı sıra, karbon emisyonlarının en yoğun olduğu sektörlerin başında gelmektedir. Günümüzde “Sürdürülebilir Lojistik” kavramı, sadece çevreci bir yaklaşım değil, aynı zamanda operasyonel verimlilik, maliyet yönetimi ve uluslararası ticaret standartlarına uyumun temel taşıdır. Özellikle Avrupa Yeşil Mutabakatı (European Green Deal) ile birlikte, Türkiye gibi ihracat odaklı ülkeler için taşımacılık süreçlerinin karbonsuzlaştırılması bir tercih olmaktan çıkıp zorunluluk haline gelmiştir. Bu yazıda, ulaştırma sektöründeki bu köklü değişimi akademik perspektif ve İstanbul özelindeki çözüm önerileriyle derinlemesine inceliyoruz.
Akademik Perspektif: Yeşil Tedarik Zinciri ve Emisyon Yönetimi
Lojistik literatüründe sürdürülebilirlik, genellikle “Yeşil Tedarik Zinciri Yönetimi” (GSCM) çatısı altında ele alınır. Akademik çalışmalar, emisyonların azaltılmasında sadece araç teknolojilerinin değil, aynı zamanda ağ optimizasyonunun (Network Optimization) kritik rol oynadığını göstermektedir. Intermodal taşımacılık, yani yükün aynı taşıma birimi içinde (konteyner vb.) mod değiştirerek (deniz-ray-kara) taşınması, karayolu odaklı taşımacılığa kıyasla karbon ayak izini %60 ile %80 arasında azaltabilmektedir. ulastirma.info olarak yaptığımız analizlerde de görüldüğü üzere, Türkiye’nin intermodal altyapısını güçlendirmesi, sınırda karbon düzenlemesi gibi bariyerleri aşmasında en güçlü silahı olacaktır.
Bunun yanı sıra, “Tersine Lojistik” (Reverse Logistics) süreçleri de sürdürülebilirliğin ayrılmaz bir parçasıdır. Atık yönetimi, geri dönüşüm ve ürünlerin yaşam döngüsünün dijital takibi, döngüsel ekonomi modeline geçişi hızlandırmaktadır. Akademik veriler, dijitalleşmiş bir depo yönetim sisteminin (WMS) enerji tüketimini %15 oranında azalttığını ve rotalama algoritmalarının boş kilometreleri %20 oranında minimize ettiğini kanıtlamaktadır.
İstanbul İçin Stratejik Öneriler ve Makro Çözümler
Dünyanın en önemli lojistik koridorlarının kavşağında yer alan İstanbul, aynı zamanda trafik yoğunluğu ve nüfus baskısı nedeniyle emisyon yönetiminin en zor olduğu metropollerden biridir. ulastirma.info ekibi olarak İstanbul’un yeşil dönüşümü için şu stratejik hamleleri önermekteyiz:
Lojistik Köylerin Şehir Dışına Desantralizasyonu: İstanbul’un içindeki plansız depolama alanları, ağır vasıta trafiğini şehir içine çekerek emisyonu artırmaktadır. Hadımköy ve Tuzla akslarında, demiryolu bağlantısı olan “Yeşil Lojistik Köyler”in kurulması, şehir içi yük trafiğini modernize edecektir.
Denizyolu ve Kanal Entegrasyonu: İstanbul’un mevcut kıyı şeridi, kentsel lojistik için yeterince verimli kullanılmamaktadır. “Mavi Lojistik” kapsamında, şehir içi dağıtımın bir kısmının elektrikli teknelerle deniz üzerinden yapılması, köprü yüklerini hafifletecektir.
Mikro-Mobilite ve Son Kilometre (Last-Mile) Teslimatı: E-ticaretin artışıyla birlikte kurye trafiği kaosa dönüşmüştür. İstanbul’un tarihi yarımadası ve yoğun iş merkezlerinde (Levent-Maslak aksı gibi), fosil yakıtlı araçlar yerine kargo bisikletleri ve elektrikli hafif ticari araçların kullanımı teşvik edilmelidir.
Akıllı Enerji Altyapısı: Lojistik tesislerin çatılarına kurulacak GES (Güneş Enerji Santralleri), sadece tesisin enerjisini sağlamakla kalmamalı, aynı zamanda elektrikli tır filoları için şarj istasyonu görevi görmelidir.
Sonuç: Geleceğin Lojistik Vizyonu
Sürdürülebilir lojistik, çevreye saygının ötesinde, verimlilik odaklı bir mühendislik disiplinidir. Türkiye’nin lojistik performansını artırması, ulaştırma koridorlarındaki dijital ve yeşil entegrasyonu ne kadar hızlı tamamladığına bağlıdır. ulastirma.info platformu olarak, bu dönüşümün takipçisi olmaya ve akademik temelli çözümler üretmeye devam edeceğiz. Unutulmamalıdır ki; bugünün yeşil yatırımı, yarının küresel rekabet gücüdür.
Kaynakça
European Commission (2023). “Sustainable and Smart Mobility Strategy – Putting European Transport on Track for the Future”.
Christopher, M. (2016). “Logistics & Supply Chain Management”. Pearson Education.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (2025). “Lojistik Ana Planı ve Yeşil Lojistik Sertifikasyonu Raporları”.
ulastirma.info – Sürdürülebilir Şehir Lojistiği Analiz Serisi.
